“Veel LTO-leden tegen akkoord” was afgelopen zaterdag een kop in de kranten. Minister Adema benadrukte dat er vóór de zomer een akkoord moest liggen en dat het kabinet de sector wil betrekken bij de grote veranderingen vanwege onder andere de stikstof- en klimaatcrises. Vóór de zomer! Ze moeten dus snel wezen want het is zo 21 juni. Of is het jaartal nog niet bepaald?
De start van milieuregelgeving was de Fabriekswet 1875 (Hinderwet). De tekst van artikel 1 van die wet: “Het is verboden inrigtingen, welke gevaar, schade of hinder kunnen veroorzaken, op te rigten zonder vergunning, welke, behoudens de bij deze wet gemaakte uitzonderingen, door het gemeentebestuur wordt gegeven”. Die wet heeft forse veranderingen ondergaan en werd in 1896 de Hinderwet. In 1952 werd een nieuwe hinderwetgeving ingevoerd. Die wet is in 1993 vervangen door de Wet milieubeheer. Al deze wetgeving stelde steeds regels omtrent bedrijfsactiviteiten die hinderlijk, gevaarlijk en/of schadelijk waren voor de omgeving of het leefmilieu. Regels, ten dienste van het algemeen belang en vastgesteld door ons parlement, waaraan burgers en bedrijven zich dienen te houden zonder daarvoor schadeloos te worden gesteld.
Zelden waren er tegemoetkomingen voor de benodigde aanpassingen. Zeker in de jaren zestig en zeventig waren er vele sluitingen en verplaatsingen als gevolg van Hinderwetvergunningen die veranderden en grote maatschappelijke gevolgen hadden. Er waren geen vergoedingen voor de slachtoffers. Ook die mensen die in hun bestaanszekerheid – bijvoorbeeld door ontslag – werden aangetast hadden kinderen die een toekomst wilden en hypotheken. Toen was er voor hen geen reddingsboei van miljarden.
Niemand ontkent dat boeren door de voorgenomen wet en regelgeving ernstig in hun belang getroffen worden en dat de toekomst voor hun bedrijven en opvolgers in hoge mate verandert. Maar dat was ten tijde van de veranderende hinderwetgeving niet anders. Nu ligt er middels de “Tijdelijke wet Transitiefonds, Landelijk Gebied en Natuur” circa 24 miljard klaar om de nood te ledigen. Alle reden om aan de slag te gaan.
De getroffenen van nu zijn ten opzichte van de getroffenen in de jaren zestig en zeventig relatief vermogend, een deel van dat vermogen is via stikstofrechten zelfs ‘gratis’ verkregen van de overheid.
Tijden veranderen, opvattingen en wettelijke uitgangspunten ook.
Nu wordt het tijd te beseffen dat – nu we de schades kunnen vergoeden – we beter nu tot aanpassingen kunnen komen dan wanneer we die rijkdom niet meer zouden hebben.
Aylin Bilic schreef recent in de NRC: “Klimaat meer gebaat bij bèta’s dan activisten”. Dit gaat bij dit onderwerp misschien ook op. Het wordt tijd voor gezond verstand en vooruitkijken. Tijd voor een sociaal contract met de boeren!
il partigiano