Wat mij als mens en waterschapbestuurder het meest inspireerde, was het besef van de macht van het ‘water’ als bijna ontembaar demon. Bekijk eens oude kaarten van Nederland met daarop de Groote of ZuidHollandse Waard, zoals die voor de Sint-Elisabethsvloed van 18/19 november 1421, er uitzag (zie foto’s) en de situatie van nu.
De Groote Waard omvatte de gebieden die nu kennen als (van oost naar west): het Land van Heusden en Altena, de Biesbosch, het Eiland van Dordrecht, het oostelijk deel van de Hoeksche Waard en ten zuiden van dit geheel een strook van het huidige Noord-Brabant, ongeveer van Heusden tot Moerdijk.
Het gebied wordt nu doorsneden door de Bergsche Maas, de Amer, de Nieuwe Merwede en de Dordtsche Kil.
De Sint-Elisabethsvloed van 1421 was een watersnoodramp in de graafschappen Zeeland, Holland en Vlaanderen die plaatsvond op of rond 19 november 1421, de naamdag van Sint-Elisabeth.
Naast de steden Dordrecht en Geertruidenberg telde de Groote Waard een groot aantal dorpen die de Sint-Elisabethsvloed en de ruim zeshonderd jaar erna doorstaan hebben, of beter, weer zijn herrezen: Aalburg, Almkerk, Andel, Drimmelen, Drongelen, Dubbeldam, Eethen, Giessen, ‘s-Grevelduin-Capelle, Hoecke (Puttershoek), Hooge Zwaluwe, Lage Zwaluwe, Maasdam, Meeuwen, Rijswijk, Sleeuwijk, Strijen, Veen, Werkendam, Wieldrecht, Woudrichem en Wijk.
Verdronken dorpen
Veel dorpen in de Groote Waard sieren nu alleen nog de oude landkaarten en soms opgravingsrapporten. Dorpen zoals; Achthoeven, Alloysen (Tolleuzen), Almonde, Almstein, Almsvoet, Broek, Crayestein, Dubbelmonde, Eemkerk, Eemsteyn, Erkentrude/Erkentrudekerke, Gheenemanspolder, Giessenmonde, Gregenmonde, Herradeskerke, Heysterbach, Hoekenesse, Houweningen, Kort-Ambacht, Lang-Ambacht, Leerambacht, Nesse, Oudeland, Slydregt, Standhasen, Tiesselingskerke, Twintighoeven, Vorensater, Weede, Werkenmonde, Wieldrecht en Wolbrands/ Wolbrandskerke.
Ten tijde van de ramp was er een bijzonder zware noordwesterstorm, gevolgd door een zeer hoge stormvloed. Hoewel er geen springvloed was, was er wel een grote aanvoer van bovenwater, waardoor de omringende rivieren zeer hoog stonden.
In de Groote Waard waren er uiteindelijk twee doorbraken,. Eén in het zuidwesten. Het lijkt er op dat deze doorbraak tot een brede bres leidde, die langzaam de Groote Waard onder water zette. Die vloed was vermoedelijk niet eens zo hoog, en kwam min of meer geleidelijk zodat veel mensen zichzelf en hun vee in veiligheid konden brengenstellen. De bres bleek door de werking van eb en vloed echter moeilijk te dichten en nam vermoedelijk tot in december in omvang toe.
Echter, in december van dat jaar was er ook een grote afvoer van Rijn en Maas, die tot een extreem hoge waterstand bij Werkendam leidde. Als gevolg hiervan brak ook daar de dijk door, en ontstond een doorgaande geul door de Grote Waard. Met name omdat het brede gat in het zuidwesten van De Grote Waard niet onmiddellijk gedicht kon worden, is het door de getijdewerking steeds verder vergroot. Sluiten was toen niet meer mogelijk.
Het kan zijn dat door de Hoekse en Kabeljauwse twisten het dijkonderhoud verwaarloosd was.
Doordat er een constante doorstroming van het gebied was en er aan de westzijde een getijde-effect bleef, ontstond er een nat gebied met opgeslibde zandplaten met daartussen kreken en bredere wateren.
Laat de ‘Hoekse en Kabeljauwse’ twisten van dit tijdsgewricht, de schier eindeloze discussies en besluiteloosheid in ons Parlement, niet tot achterstallig onderhoud of uitstel leiden!
il partigiano